Je aait over de rug van je hond en voelt het verschil. De achterbenen zijn smaller geworden. De heupbotten steken uit waar vroeger spier zat. Spierverlies bij een oude hond gaat sluipend en je merkt het pas als er al een flink stuk weg is. Het vervelende: het houdt zichzelf in stand. Minder spier betekent minder zekerheid. Minder zekerheid betekent minder bewegen. En minder bewegen kost weer spier.

Twee soorten spierverlies, twee aanpakken

Bij een ouder wordende hond spelen er twee dingen door elkaar.

Het eerste is ouderdomsverlies. Vanaf een jaar of zeven bouwt het lichaam spiereiwit langzamer op dan het afbreekt. Dat gebeurt bij elke hond, ook bij eentje die kerngezond is.

Het tweede is verlies door niet gebruiken. Een gewricht dat pijn doet wordt ontzien. De spier eromheen krijgt geen prikkel meer en slinkt binnen enkele weken. Dit type gaat veel sneller dan ouderdomsverlies.

Het onderscheid is belangrijk. Ouderdomsverlies kun je afremmen. Verlies door niet gebruiken kun je grotendeels terugdraaien, op voorwaarde dat je de reden van het ontzien wegneemt.

De vicieuze cirkel in vier stappen

1. Er is pijn, stijfheid of onzekerheid op de vloer.
2. Je hond beweegt minder en verlegt zijn gewicht naar de voorhand.
3. De spiermassa in de achterhand neemt af.
4. Met minder spier wordt staan en draaien wankeler, dus beweegt hij nog minder.

Elke ronde maakt de volgende ronde erger. Wachten tot het vanzelf beter gaat werkt hier niet.

Waar je de cirkel doorbreekt

Punt 1: haal de pijn weg

Zolang bewegen pijn doet, ontziet je hond. Elk trainingsplan loopt daarop stuk. Laat daarom eerst de gewrichten nakijken. Bij artrose is er tegenwoordig veel mogelijk aan pijnstilling en onderhoud. Wat je thuis zelf kunt doen staat in artrose bij je hond.

Punt 2: maak de vloer betrouwbaar

Dit punt wordt bijna altijd overgeslagen. Een hond met minder kracht durft niet meer normaal af te zetten op laminaat of tegels. Hij trippelt, houdt zijn poten dicht bij elkaar en zet korte pasjes. Zulke pasjes belasten de spier nauwelijks.

Geef diezelfde hond grip en je ziet zijn stap langer worden. Dat is precies de belasting die spiermassa in stand houdt. Antislip hondensokken met siliconen aan beide kanten werken hier goed, omdat de grip blijft ook als de sok draait. De juiste maat haal je uit de maatcalculator.

Sokken bouwen zelf geen spier op. Ze maken alleen dat je hond weer durft te bewegen. Dat is de voorwaarde voor de rest.

Punt 3: beweeg kort en vaak

Voor spieropbouw bij een senior hond geldt de omgekeerde regel van vroeger. Niet één lange wandeling in het weekend, maar vier korte per dag. Tien minuten rustig stappen, vier keer, doet meer voor de spiermassa van je hond dan één uur waarvan hij twee dagen moet bekomen.

Wat verder helpt:

• Stappen op zacht en oneffen terrein. Gras, bospad, mul zand. De poten moeten daar steeds bijsturen en dat traint de kleine stabiliserende spieren.
• Rustig bergop. Een flauwe helling omhoog vraagt veel van de achterhand. Naar beneden juist niet forceren.
• Sta-oefeningen. Laat je hond gewoon een halve minuut stilstaan op een matje. Stilstaan is spierwerk.
• Zit-sta herhalingen. Vijf keer opstaan uit zit is een volwaardige oefening. Bouw langzaam op.

Punt 4: check de voeding

Een hardnekkig misverstand is dat een oude hond minder eiwit nodig heeft. Voor een gezonde senior geldt eerder het omgekeerde: hij benut eiwit minder efficiënt en heeft er dus voldoende van nodig om spier te behouden. Heeft je hond nierproblemen, dan ligt dat anders. Overleg dat met je dierenarts.

Let ook op het totale gewicht. Vet dat spier vervangt weegt wel mee op de gewrichten maar draagt niets.

Zelf meten of het werkt

Verandering zie je slecht als je je hond elke dag ziet. Meet daarom.

Leg een meetlint rond de dij, ongeveer halverwege tussen heup en knie, bij een staande hond. Noteer links en rechts. Herhaal elke twee weken op dezelfde plek. Een verschil van meer dan één tot twee centimeter tussen links en rechts wijst op eenzijdig ontzien, vaak door pijn aan die kant.

Maak daarnaast elke maand een foto van achteren. Naast elkaar gelegd zie je in drie maanden precies wat er gebeurd is.

Wat je beter niet doet

Trappen zijn geen krachttraining. Ze vragen een explosieve beweging van een achterhand die dat niet meer aankan. Het risico op een misstap is groter dan de winst.

Springen in en uit de auto hoort in hetzelfde rijtje. Een loopplank of een tilhulp kost je even wat moeite. De gewrichten sparen dat wel.

En rust is geen therapie. Een hond die na een slechte dag drie dagen in de mand blijft verliest in die drie dagen meer dan hij had gewonnen met rustig stappen. Overleg met je dierenarts hoeveel beweging verantwoord is. Komt je hond ook na de rust moeilijk overeind, lees dan oude hond kan moeilijk opstaan.

Wat je realistisch kunt verwachten

Bij verlies door niet gebruiken zie je met een goed plan binnen zes tot acht weken verschil in omvang en in hoe vlot je hond opstaat. Bij ouderdomsverlies is stabiel blijven al winst. Terug naar de spiermassa van vijf jaar geleden gaat niet lukken. Het tempo van de achteruitgang halveren wel.

Veelgestelde vragen

Kan een oude hond nog spieren opbouwen?

Ja, alleen langzamer dan een jonge hond. Spier die verdween omdat een pijnlijk gewricht werd ontzien komt het best terug, zodra die pijn behandeld is. Reken op zes tot acht weken bij dagelijkse korte prikkels in plaats van enkele lange inspanningen.

Hoe herken ik spierverlies bij mijn hond op tijd?

Voel wekelijks met beide handen over de dijen en langs de rug. Uitstekende heupbotten, een smaller wordende achterhand of een duidelijk verschil tussen links en rechts zijn de eerste tekenen. Vaak zie je ook dat je hond meer gewicht naar voren verlegt en zijn achterpoten dichter bij elkaar zet.

Helpen antislip sokken tegen spierverlies?

Niet rechtstreeks: een sok bouwt geen spier op. Wat ze wel doen is de rem weghalen. Een hond die op een gladde vloer niet meer durft af te zetten neemt korte pasjes en belast zijn achterhand nauwelijks. Met grip durft hij weer normaal te stappen en dat is de prikkel die de spier nodig heeft.