Hij piept niet. Hij hinkt niet. Hij eet gewoon zijn bak leeg. En toch klopt er iets niet: hij ligt anders dan vroeger, hij wacht tot jij boven aan de trap staat, hij komt niet meer naar de deur als je thuiskomt. Pijn herkennen bij een hond is moeilijk omdat een hond het bijna nooit laat horen. Hij laat het zien. Alleen heel stil.

Hieronder staan de signalen waar dierenartsen naar kijken, gegroepeerd zoals ze in het echte leven opvallen. Dertien in totaal.

Waarom je hond zijn pijn wegstopt

Een dier dat in een groep laat merken dat het zwak staat, loopt risico. Die reflex zit er bij onze honden nog altijd in, ook al ligt hij op de bank. Janken kost hem meer dan doorbijten.

Er speelt nog iets mee. Chronische pijn komt langzaam. Je hond past zich er beetje bij beetje aan. Jij past je onbewust mee aan. Je tilt hem al maanden in de auto zonder er nog bij stil te staan. Zo verdwijnt het verschil uit het zicht.

De valkuil heet "hij is gewoon oud". Ouderdom is geen diagnose. Het is een leeftijd. Wat je ziet is meestal wél iets: versleten gewrichten, een rug, een gebit.

Het gedrag verandert eerder dan de manier van lopen

Dit is het deel dat baasjes het vaakst missen, want het lijkt op karakter. Zes signalen:

• Hij begroet je niet meer aan de deur. Hij tilt zijn kop op vanuit de mand en blijft liggen.
• Hij is onrustig in de nacht. Verleggen, zuchten, om drie uur rondlopen. Pijn wordt erger als er niets is om af te leiden.
• Hij zoekt een andere slaapplek. Weg van de drukte. Of net dichter bij jou dan gewoonlijk.
• Hij is korter aangebonden. Grommen bij een aanraking of wegdraaien van een kind dat op hem afkomt is bij een zachte hond bijna altijd een pijnsignaal.
• Hij likt steeds aan dezelfde plek. Een pols, een heup, de binnenkant van een achterpoot. De vacht wordt daar donkerder of dunner.
• Hij hijgt terwijl het niet warm is. Hijgen in rust, zonder inspanning, is een klassiek teken van ongemak.

Kleine dingen in de beweging die je pas ziet als je erop let

Hinken is het laatste stadium, niet het eerste. Daarvoor komt dit:

• Hij rekt zich eerst uit voor hij de eerste stap zet.
• Hij staat in twee tijden op: eerst de voorpoten, dan even wachten, dan de rest. Meer daarover staat in oude hond komt moeilijk overeind.
• Hij springt niet meer in één keer op de bank of in de auto, maar zet eerst zijn voorpoten neer.
• Hij doet de trap trede per trede of blijft halverwege staan.
• Zijn passen worden korter. De achterhand schommelt mee of hij zet beide achterpoten samen neer, als een konijn.
• Hij zit scheef, met één achterpoot opzij in plaats van netjes onder zich.
• Op de gladde vloer loopt hij langs de muur of blijft hij op het tapijt staan. Dat is aangeleerde voorzichtigheid na een keer uitglijden op een gladde vloer.

Hoe pijn in de gewrichten eruitziet en waarin het verschilt

Een hond met pijn in de gewrichten heeft een heel herkenbaar ritme. Slecht bij het opstaan, beter na tien minuten bewegen, weer slechter na een lange wandeling of 's avonds op de bank. Koude en vochtige dagen maken het duidelijker.

Acute pijn werkt anders: die is er meteen en die zakt niet weg door op te warmen. Buikpijn geeft een gebogen rug, een hond die niet wil liggen of die in de "bidhouding" gaat, met de voorpoten plat en de achterhand omhoog. Dat hoort bij de dierenarts, dezelfde dag nog.

Twijfel je of het om slijtage gaat? De vroege tekens staan op een rij in artrose bij honden herkennen.

Kijk ook naar zijn gezicht

Een hond met pijn heeft een gespannen kop. De kauwspier boven de wang staat strak, de oogleden staan iets meer dichtgeknepen, de oren hangen lager of net stijf naar achter. De blik is er, maar hij is er ook een beetje niet.

Praktische truc: zoek een foto van dezelfde hond van twee jaar geleden en leg ze naast elkaar. Verschillen die je dag na dag niet ziet, springen er op twee foto's meteen uit.

Twee weken bijhouden zegt meer dan één moment

Bij de dierenarts is je hond opgewonden. Adrenaline maakt hem tijdelijk soepel, waardoor de consultatie een te rooskleurig beeld geeft. Wat wel werkt: een kort logboek.

Geef veertien dagen lang een score van 1 tot 5 aan vier dingen: opstaan uit de mand, de trap, springen en spelen. Doe het op vaste momenten, bijvoorbeeld 's ochtends en 's avonds. Film hem twee keer terwijl hij van zijn mand naar jou komt.

Neem dat mee naar de consultatie. Dierenartsen gebruiken hiervoor zelf gestandaardiseerde vragenlijsten zoals de Canine Brief Pain Inventory. Jouw score van twee weken sluit daar naadloos op aan en maakt later ook zichtbaar of een behandeling aanslaat.

Wanneer je niet mag wachten

Bel dezelfde dag bij een van deze dingen:

• Hij zet plots geen gewicht meer op een poot.
• Hij gilt bij een aanraking of bij het optillen.
• De buik is gespannen of opgezet.
• Hij houdt zijn kop laag en wil zijn nek niet draaien.
• De achterpoten begeven het plots of slepen.
• Hij eet 24 uur niets.

Belangrijk: geef nooit pijnstillers uit je eigen kastje. Paracetamol en ibuprofen zijn giftig voor honden, ook in kleine hoeveelheden. Medicatie voor een hond komt van de dierenarts.

Wat je thuis kunt doen terwijl de diagnose loopt

Je hoeft niet stil te zitten wachten op de afspraak. Deze vier dingen helpen bij zowat elke vorm van pijn aan het bewegingsapparaat:

• Gewicht. Elke kilo te veel gaat door dezelfde gewrichten. Dit is de goedkoopste en de sterkste ingreep die je hebt.
• Beweging in kleinere blokjes. Drie keer twintig minuten rustig is beter dan één keer een uur.
• Een warme, zachte ligplaats uit de tocht. Dik genoeg dat de elleboog de vloer niet raakt.
• Grip onder de poten. Een hond die op een gladde vloer moet corrigeren, spant precies die spieren aan die al pijn doen.

Over dat laatste wil ik eerlijk zijn: antislip hondensokken nemen geen pijn weg. Ze zijn een hulpmiddel voor grip, geen behandeling. Wat ze wel doen is het wegglijden en het schrikken eruit halen, zodat je hond zijn poten durft te belasten in plaats van te sluipen. Welke maat hij nodig heeft bepaal je op de breedte van de gespreide pootafdruk via de maatcalculator. Meer hulpmiddelen voor thuis staan in artrose bij je hond: hulpmiddelen voor thuis.

Kort samengevat

Een hond die pijn heeft, klaagt niet. Hij doet minder. Kijk naar wat hij niet meer doet in plaats van naar wat hij laat horen. Vergelijk met vorig jaar in plaats van met gisteren. Merk je drie of meer van de dertien signalen? Maak dan een afspraak en neem je logboek van twee weken mee. Dat gesprek verloopt heel anders dan wanneer je alleen zegt dat hij trager is geworden.

Veelgestelde vragen

Kan mijn hond pijn hebben zonder te hinken?

Ja. Dat is zelfs het normale beeld. Hinken zie je pas als één poot duidelijk slechter is dan de andere. Bij slijtage in beide heupen of beide knieën verdeelt je hond het ongemak gelijk, waardoor hij niet hinkt maar wel trager, korter en voorzichtiger loopt.

Mag ik mijn hond een paracetamol geven tot de afspraak?

Nee. Paracetamol, ibuprofen en aspirine kunnen bij honden lever- en nierschade of maagbloedingen geven. Ook een halve tablet is niet veilig. Bel de dierenarts als de pijn niet kan wachten, dan krijgt je hond een pijnstiller die voor honden is gemaakt.

Hoe weet ik of het pijn is of gewoon ouderdom?

Ouderdom op zich maakt een hond rustiger, niet stijver. Als je hond na het opstaan een paar minuten nodig heeft om los te komen, als hij trappen mijdt of niet meer springt, dan is dat geen leeftijd maar een gewricht. Alleen een dierenarts kan zeggen welk gewricht en hoe erg.