's Ochtends komt je hond wat moeizaam uit zijn mand. De eerste stappen zijn houterig, de achterhand loopt niet helemaal mee. Vijf minuten later draaft hij door de tuin alsof er niets was. Een hond die stijf is na het liggen zien veel mensen als gewoon oud worden. Soms klopt dat. Vaak is het het eerste zichtbare teken van artrose. Dat verschil bepaalt wat je doet.

Waarom een hond stijf is na het liggen

Gewrichtsvloeistof is dik en stroperig zolang een gewricht stilligt. Bewegen maakt die vloeistof dunner en verdeelt ze over het kraakbeen. Dat is de reden dat de eerste stappen het lastigst zijn en het daarna beter gaat.

Bij een gezond gewricht duurt dat opstarten een paar passen. Zit er ontsteking of versleten kraakbeen, dan duurt het langer en doet het pijn.

Daar komt spierverstijving bij. Spieren die de hele nacht in dezelfde houding lagen hebben even nodig. Bij een oude hond met minder spiermassa valt dat zwaarder uit.

De duurtest: normaal of niet

Het beste onderscheid zit niet in of je hond stijf is, maar in hoe lang het duurt.

• Onder een minuut, een paar stappen houterig. Past bij normaal ouder worden. Houd het in de gaten.
• Vijf tot vijftien minuten voor hij normaal loopt. Dit is een duidelijk signaal. Laat de gewrichten nakijken.
• De hele ochtend. Of net erger na een rustdag. Wijst sterk op artrose of een ander gewrichtsprobleem. Maak een afspraak.

Nog een goede vuistregel: bij normale ouderdomsstijfheid heeft je hond het na inspanning zwaarder. Bij artrose wordt hij juist stijver van rusten en losser van rustig bewegen. Dat omgekeerde patroon is verdacht.

Vier dingen die je zelf kunt nakijken

Duurt het langer bij kou of vocht?

Ontstoken gewrichten reageren sterk op koude, vochtige lucht. Merk je in november een duidelijk verschil met juli, dan is dat een sterke aanwijzing.

Is er verschil links en rechts?

Kijk van achteren terwijl je hond wegloopt. Een hond die één poot korter belast heeft daar pijn. Stijve gewrichten aan beide kanten geven een gelijkmatiger, houterige gang.

Waar ligt hij?

Een hond die de koele tegels verkiest boven zijn mand ligt hard en koud. Een hond die van een dun kussentje op de vloer opstaat heeft het zwaarder dan een hond die uit een dikke, ondersteunende mand komt.

Wat gebeurt er de eerste twee meter?

Dit wordt vaak gemist. Stapt je hond meteen van zijn mand op laminaat of tegels, dan komt hij overeind op een ondergrond waar hij niet op kan steunen. Onvaste achterpoten die ook nog wegglijden maken het opstaan twee keer zo moeilijk. Hij houdt zich dan in en dat lijkt op meer stijfheid dan er is.

Wat je vandaag kunt veranderen

Deze aanpassingen kosten weinig en je ziet meestal binnen een week of ze helpen.

• Leg een mat voor de mand. De eerste twee meter is het gevaarlijkste stuk van de dag. Een antislip hondensok doet hetzelfde in elke kamer, ook als je hond ergens anders is gaan liggen. De maat volgt uit de maatcalculator.
• Zorg voor een warme, dikke ligplek. Uit de tocht, niet op een koude vloer. Een orthopedisch matras van voldoende dikte houdt de gewrichten in een betere houding.
• Wandel kort voor het slapen. Tien minuten rustig stappen zorgt dat je hond minder verkrampt de nacht ingaat.
• Start de ochtend rustig. Geen trap, geen spelen, geen sprong in de auto in de eerste tien minuten. Laat hem eerst losser worden.
• Kijk naar het gewicht. Bij een hond met gewrichtspijn is een paar kilo minder een van de weinige dingen die meetbaar helpt.

Belangrijk: geef nooit zomaar pijnstillers

Menselijke pijnstillers zijn gevaarlijk voor honden. Ibuprofen en paracetamol kunnen ernstige schade aan maag, nieren en lever geven, ook in kleine hoeveelheden. Geef ze nooit op eigen houtje.

Er bestaan wel veilige ontstekingsremmers voor honden, maar die schrijft de dierenarts voor op basis van gewicht, leeftijd en bloedwaarden.

Wanneer je naar de dierenarts gaat

Maak een afspraak bij een van deze punten:

• Het losser worden duurt langer dan een kwartier.
• Je hond aarzelt bij de trap of bij de sprong op de bank.
• Hij kreunt bij het gaan liggen of het opstaan.
• Hij likt aan een gewricht of trekt zich terug.
• Het is in enkele weken duidelijk verergerd.

Neem een filmpje mee van de eerste minuut na het opstaan. In de praktijk beweegt een hond op de behandeltafel altijd beter dan thuis. Welke signalen nog meer op artrose wijzen lees je in artrose bij honden herkennen. Krijgt je hond de diagnose, dan staat in artrose bij je hond wat je thuis verder kunt aanpassen.

Kort samengevat

Even houterig na een lange slaap hoort bij ouder worden. De klok is je beste meetinstrument: hoe langer het duurt voor je hond normaal loopt, hoe groter de kans dat er meer speelt dan leeftijd. Warme ligplek, grip op de vloer en rustig opstarten helpen altijd. De diagnose blijft bij de dierenarts.

Veelgestelde vragen

Is het normaal dat mijn hond stijf is bij het opstaan?

Een paar houterige stappen die binnen een minuut weg zijn horen bij een ouder wordend lichaam. Duurt het vijf minuten of langer, dan is dat geen normale veroudering meer en is een controle bij de dierenarts op zijn plaats. Let ook op of het in koude maanden erger wordt.

Wat kan ik geven aan een hond met stijve gewrichten?

Geen menselijke pijnstillers: ibuprofen en paracetamol zijn giftig voor honden. Supplementen met glucosamine, chondroïtine of omega 3 worden vaak gebruikt als ondersteuning, met wisselend resultaat en pas na weken. Echte pijnstilling loopt via de dierenarts.

Helpt beweging of juist rust bij een stijve hond?

Rustige, regelmatige beweging helpt bij de meeste oudere honden beter dan rust. Stilliggen maakt gewrichten stijver en spieren zwakker. Verdeel de beweging over meerdere korte wandelingen per dag in plaats van één lange. Is er een diagnose gesteld, overleg dan met je dierenarts wat verantwoord is.